ایسپیه مزگت از اهمیت تاریخی و مذهبی برخوردار است که بازسازی ، مرمت و برنامه عملیاتی این بنا می تواند هویت آن را روشن تر سازد [ منوچهر ستوده] این بنا را می توان یکی از شگفت ترین بناهای تاریخی گیلان دانست.

سپیه مزگت از دو کلمه «ایسپی» در زبان تالشی به معنای سفید و «مزگت» در زبان اوستا به معنای مسجد تشکیل شده است [دکتر ستوده] ایسپیه مزگت در روستای کیشه خاله در شمال دنیاچال یکی از دهستانهای رضوانشهر واقع شده است. دهستان دنیال چال دارای ۳۰ آبادی است که مرکز آن بازار دنیاچال می باشد و کیشه خاله یکی از آبادیهای آن به شمار می آید. مردم این منطقه تالش هستند و به زبان تالشی سخن می گویند و بیشتر آنان اهل تسنن هستند و به برنجکاری مشغولند.[گیلان شناسی] به روایت از مردم محلی در زمان های قدیم ،این منطقه حاکمی داشته که دختری بیمار داشت.

دخترک جان سالم از بیماری به در نمی برد و می میرد ، دخترک که دنیا نام داشت به دستور پدر در آنجا دفن می شود ، البته به گفته اهالی او را در جلوی همین مسجد دفن کرده اند و گورستان قدیمی گواه بر این مطلب می باشد . این منطقه به دلیل محل دفن دنیا دختر حاکم دنیاچال نامگذاری شده است .

این بنای شگفت انگیز در این منطقه زیبا و توریستی امروزه روبه خرابی دارد. مردم دنیاچال دیده اند که این بنا سالها در زیر یک درخت عظیم الجثه وزیر شاخ و برگهایش پنهان بوده است. بعدها به علت کاوش در ایسپیه مزگت درخت را قطع می کنند و این بنا نمایان می شود.

بنای ایسپیه مزگت (مسجد سفید) باقی مانده یک آتشکده زرتشتی قدیمی و بزرگ پیش از اسلام است که رواق چهار گوش داخلی آن محل نگهداری آتش مقدس بوده و مردم برای عبادت در دهلیزهای کناری آن می ایستادند. [الکساندر خوچکو]

برخی از روایات حاکی از آن است که بنای مسجد مربوط به دوره ساسانی است. [گیلانشناسی]

اما این بنا بدون هیچ تغییری در دوران پس از اسلام احتمالاً بعد از قرن سوم هجری به مسجد تبدیل شده و این درحالیست که در داخل آن محرابی وجود ندارد ، این عدم تغییر و یا تخریب خود نشانی از حرمتی است که این مکان برای مراسم دینی در قبل و بعد اسلام داشته است. [منوچهر ستوده]

اما در مورد بنا باید ذکر شود مصالح اصلی این اثر تاریخی آجرهایی به ابعاد ۶×۲۳×۲۳  سانتی متر است و قطر دیوار آن ۱۷۵ سانتی متر است. گوشه ای از این بنا که یک ضلع آن ۱۶/۷۵ متر است فعلا بر پاست که دیوار یکی از دهلیزهای بناست ، بر دیوار همین دهلیز است که پنج ، شش متر کتیبه کوفی ساده باقیمانده کلمات « لم یخش الا الله فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین » روشن خوانده می شود که قسمتی از آیه ۱۸ سوره توبه است.

این کتیبه که ابتدای آن در همین دهلیز بوده روزی چهار دهلیز اطراف را تزئین می داده است ،از اره دهلیزها نیز گچ بری عجیبی به ارتفاع یک متر داشته که فعلا دو متر از این اره بر دیوار شمالی مشخص است و به همین دلیل است که بتوان حدس زد که این بنا شامل رواق در وسط و چهار دهلیز در چهار طرف بوده است .[فصلنامه تالش]



تاريخ : ۱۳٩٠/٧/٢٦ | ٤:٥۱ ‎ب.ظ | نويسنده : مریم دولت پناه شالمایی | نظرات ()

  • زاهدان سيتي
  • ايران سافت
  • کارت شارژ همراه اول